قارچ شیتاکه چیست؟
قارچ شیتاکه یکی از شناختهشدهترین قارچهای خوراکی در آشپزی شرق آسیاست که به دلیل عطر خاص، طعم عمیق و بافت گوشتی در انواع غذاهای آسیایی استفاده میشود. قارچ شیتاکه اصل چینی ۱ کیلوگرمی گزینهای مناسب برای افرادی است که بهدنبال قارچ شیتاکه در بستهبندی بزرگ برای مصرف خانگی، رستورانها یا تهیه غذاهای آسیایی هستند.
این محصول بهصورت بسته ۱ کیلوگرمی عرضه میشود و از ظاهر محصول مشخص است که شامل قارچهای شیتاکه خشکشده است. قارچ خشک به دلیل ماندگاری بالاتر و امکان نگهداری طولانیتر، یکی از شکلهای رایج عرضه شیتاکه محسوب میشود.
شیتاکه نوعی قارچ خوراکی با نام علمی Lentinula edodes است که خاستگاه و سابقه مصرف آن به کشورهای شرق آسیا، بهویژه چین و ژاپن، بازمیگردد.
این قارچ معمولاً کلاهکی قهوهایرنگ با بافت نسبتاً گوشتی دارد و پس از خشک شدن، عطر آن بسیار محسوستر میشود. یکی از ویژگیهای مهم شیتاکه، طعم اومامی آن است؛ یعنی همان طعم عمیق و خوشایندی که باعث میشود در غذاهای آسیایی طعم غنیتری ایجاد شود.
قارچ شیتاکه چینی چه طعمی دارد؟
قارچ شیتاکه طعمی قویتر و عمیقتر از بسیاری از قارچهای معمولی دارد. رایحه آن پس از خیساندن و آمادهسازی بیشتر نمایان میشود و طعمی گوشتی و اومامی به غذا میدهد.
به همین دلیل شیتاکه انتخاب بسیار خوبی برای غذاهایی است که به یک چاشنی طبیعی برای افزایش عمق طعم نیاز دارند. این قارچ بهخصوص در غذاهای چینی، ژاپنی و کرهای کاربرد زیادی دارد.
روش آمادهسازی قارچ شیتاکه خشک
اگر قارچ شیتاکه خشک است، معمولاً پیش از استفاده باید آن را با آب آماده کرد.
- ابتدا قارچها را بررسی و در صورت وجود ذرات اضافی، تمیز کنید.
- قارچها را داخل ظرف مناسبی قرار دهید.
- روی قارچها آب ولرم یا آب مناسب برای خیساندن بریزید.
- اجازه دهید قارچها به اندازه کافی نرم شوند.
- پس از نرم شدن، قارچها را از آب خارج کرده و آب اضافی آنها را بگیرید.
- ساقههای سفت را در صورت نیاز جدا کنید و کلاهک قارچ را برش بزنید.
نکته: آب حاصل از خیساندن قارچ شیتاکه نیز میتواند عطر و طعم خوبی داشته باشد. در صورت تمیز بودن آب و رعایت اصول بهداشتی، میتوان از آن برای طعمدهی به سوپ و غذا استفاده کرد.
قارچ شیتاکه در چه غذاهایی استفاده میشود؟
یکی از مزیتهای شیتاکه این است که فقط مخصوص یک غذای خاص نیست و میتوان از آن در دستورهای مختلف استفاده کرد.
۱. غذاهای چینی
شیتاکه یکی از مواد پرکاربرد در بسیاری از غذاهای چینی است و میتوان آن را در انواع غذاهای سرخشده، خوراکها و ترکیبات سبزیجات استفاده کرد.
۲. سوپ و نودل
ترکیب شیتاکه با نودل، آب مرغ یا سبزیجات میتواند یک طعم اومامی و عطر بسیار خوبی ایجاد کند. به همین دلیل برای تهیه انواع سوپهای آسیایی گزینه جذابی است.
۳. غذاهای برنجی
قارچ شیتاکه خردشده را میتوان در کنار برنج، سبزیجات، گوشت یا مرغ استفاده کرد و طعم غذا را غنیتر کرد.
۴. انواع سس و خوراک
شیتاکه میتواند به انواع سس، خوراک سبزیجات و غذاهای ترکیبی اضافه شود و بدون نیاز به مقدار زیادی ادویه، طعم عمیقتری ایجاد کند.
۵. غذاهای گیاهی
به دلیل بافت نسبتاً گوشتی و طعم اومامی، شیتاکه در غذاهای گیاهی نیز بسیار محبوب است و میتواند به غذاهای بدون گوشت، طعم و بافت جذابتری بدهد.
خواص غذایی قارچ شیتاکه
قارچ شیتاکه علاوه بر طعم اومامی و عطر خاص، مجموعهای از مواد مغذی را در خود دارد. البته باید توجه داشت که اعداد زیر مربوط به شیتاکه خشک بهصورت عمومی هستند و الزاماً برچسب تغذیهای همین برند و بسته خاص را نشان نمیدهند.
۱. فیبر غذایی بالا
هر ۱۰۰ گرم شیتاکه خشک حدود ۱۱.۵ گرم فیبر غذایی دارد. فیبر به عملکرد طبیعی دستگاه گوارش کمک میکند و میتواند احساس سیری را افزایش دهد. همین ویژگی باعث میشود شیتاکه در کنار سایر مواد غذایی، گزینه مناسبی برای افزایش دریافت فیبر روزانه باشد.
۲. منبع پروتئین گیاهی
در هر ۱۰۰ گرم شیتاکه خشک حدود ۹.۵۸ گرم پروتئین وجود دارد. پروتئین برای حفظ و ساخت بافتهای بدن اهمیت دارد و وجود آن در یک ماده غذایی گیاهی، شیتاکه را برای رژیمهای غذایی متنوع جذاب میکند.
۳. چربی بسیار کم
شیتاکه خشک حدود ۰.۹۹ گرم چربی در هر ۱۰۰ گرم دارد و میزان چربی اشباع آن نیز پایین است. بنابراین بخش عمده انرژی این ماده غذایی از کربوهیدراتها تأمین میشود، نه چربی.
۴. پتاسیم قابل توجه
هر ۱۰۰ گرم شیتاکه خشک حدود ۱۵۳۴ میلیگرم پتاسیم دارد. پتاسیم یکی از مواد معدنی ضروری بدن است و در عملکرد طبیعی عضلات، اعصاب و تعادل مایعات نقش دارد.
۵. سرشار از مس
شیتاکه خشک از نظر مس نیز قابل توجه است و حدود ۵.۱۶ میلیگرم مس در هر ۱۰۰ گرم دارد. مس در فرآیندهای مختلف بدن از جمله متابولیسم انرژی و عملکرد طبیعی بافتهای همبند و سیستم عصبی نقش دارد.
۶. دارای سلنیوم
هر ۱۰۰ گرم شیتاکه خشک حدود ۴۶.۱ میکروگرم سلنیوم دارد. سلنیوم یک ماده معدنی ضروری و یکی از اجزای مهم برخی آنزیمهای آنتیاکسیدانی بدن است.
۷. منبع فسفر و منیزیم
در هر ۱۰۰ گرم شیتاکه خشک حدود ۲۹۴ میلیگرم فسفر و ۱۳۲ میلیگرم منیزیم وجود دارد. این دو ماده معدنی در بسیاری از فرآیندهای طبیعی بدن، از جمله متابولیسم انرژی و عملکرد عضلات و استخوانها، نقش دارند.
۸. دارای ویتامینهای گروه B
شیتاکه خشک حاوی ویتامینهای مختلف گروه B از جمله B1، B2، B3، B5 و B6 است. این ویتامینها در تبدیل مواد غذایی به انرژی و عملکرد طبیعی سیستم عصبی نقش دارند. برای مثال، ۱۰۰ گرم شیتاکه خشک حدود ۱۴.۱ میلیگرم نیاسین (B3) و ۱.۲۷ میلیگرم ریبوفلاوین (B2) دارد.
۹. فولات
شیتاکه خشک حدود ۱۶۳ میکروگرم فولات در هر ۱۰۰ گرم دارد. فولات از ویتامینهای مهم گروه B است که در فرایندهای سلولی و تشکیل طبیعی سلولهای خونی نقش دارد.
۱۰. ویتامین D؛ با یک نکته مهم
در دادههای تغذیهای شیتاکه خشک، ویتامین D نیز گزارش شده است؛ اما مقدار آن میتواند بر اساس شرایط رشد و میزان قرار گرفتن قارچ در معرض نور UV تفاوت زیادی داشته باشد. بنابراین نباید مقدار ویتامین D یک نمونه را به تمام محصولات شیتاکه تعمیم داد.
۱۱. دارای ترکیبات زیستفعال طبیعی
شیتاکه علاوه بر ویتامینها و مواد معدنی، حاوی ترکیبات زیستفعال مختلفی است. یکی از شناختهشدهترین آنها بتاگلوکانها هستند که در مطالعات تغذیهای و علمی درباره قارچهای خوراکی مورد توجه قرار گرفتهاند.
۱۲. کالری و کربوهیدرات در حالت خشک
در هر ۱۰۰ گرم شیتاکه خشک حدود ۲۹۶ کیلوکالری و ۷۵.۳۷ گرم کربوهیدرات وجود دارد. این اعداد نسبت به قارچ تازه بیشتر به نظر میرسند، چون در فرآیند خشک شدن بخش عمده آب قارچ حذف میشود و مواد مغذی در وزن کمتر متراکمتر میشوند.
تفاوت قارچ شیتاکه خشک و تازه
قارچ شیتاکه تازه رطوبت بیشتری دارد و مستقیماً قابل استفاده است، در حالی که شیتاکه خشک باید پیش از مصرف آماده شود.
اما شیتاکه خشک یک مزیت مهم دارد: نگهداری آن آسانتر است و ماندگاری بیشتری دارد. همچنین فرآیند خشکشدن باعث میشود عطر و طعم خاص قارچ هنگام آمادهسازی کاملاً محسوس باشد.
چرا بسته ۱ کیلویی انتخاب مناسبی است؟
بسته ۱ کیلوگرمی برای افرادی که مصرف قارچ شیتاکه آنها بالاست، گزینه اقتصادی و کاربردیتری محسوب میشود.
این وزن میتواند برای موارد زیر مناسب باشد:
- رستورانهای چینی و ژاپنی
- آشپزخانههای حرفهای
- تهیهکنندگان غذاهای آسیایی
- فروشگاههای مواد غذایی آسیایی
- افرادی که بهطور منظم غذاهای آسیایی تهیه میکنند
- مصارف خانگی با مصرف بالا
نحوه نگهداری قارچ شیتاکه
قارچ شیتاکه خشک باید در محیطی خشک، خنک و دور از رطوبت نگهداری شود. ورود رطوبت به بسته میتواند کیفیت قارچ خشک را کاهش دهد.
پس از باز کردن بسته نیز بهتر است آن را در ظرف کاملاً دربسته قرار دهید تا قارچها در معرض رطوبت و هوای محیط قرار نگیرند.
اگر قارچ را آماده و خیس کردهاید، دیگر شرایط نگهداری آن مانند قارچ خشک نیست و باید در مدت مناسب و با رعایت اصول نگهداری مواد غذایی مصرف شود.
سوالات متداول
قارچ شیتاکه این محصول خشک است یا تازه؟
با توجه به ظاهر قارچهای داخل بسته، این محصول بهصورت قارچ شیتاکه خشکشده عرضه میشود. بنابراین برای استفاده در غذا معمولاً باید ابتدا با آب آماده و نرم شود.
آیا قارچ شیتاکه را باید قبل از مصرف خیس کرد؟
بله، اگر محصول خشک باشد، بهتر است پیش از پخت در آب قرار گیرد تا بافت آن نرم و آماده استفاده شود. مدت زمان آمادهسازی بسته به اندازه و میزان خشکی قارچ متفاوت است.
قارچ شیتاکه چه طعمی دارد؟
شیتاکه طعمی عمیق، گوشتی و اومامی دارد و عطر آن نسبت به بسیاری از قارچهای معمولی قویتر است. همین ویژگی باعث شده در غذاهای آسیایی بسیار محبوب باشد.
آیا آب خیساندن شیتاکه قابل استفاده است؟
آب خیساندن شیتاکه میتواند عطر و طعم قارچ را داشته باشد و در برخی غذاها و سوپها استفاده شود.
قارچ شیتاکه خشک را چگونه نگهداری کنیم؟
آن را در محلی خشک، خنک و دور از نور و رطوبت نگهداری کنید. بعد از باز شدن بسته نیز استفاده از ظرف دربسته برای حفظ کیفیت و جلوگیری از جذب رطوبت توصیه میشود.
آیا قارچ شیتاکه با قارچ معمولی فرق دارد؟
بله. شیتاکه از نظر گونه، عطر، بافت و طعم با قارچهای رایج خوراکی تفاوت دارد. مهمترین ویژگی آن طعم اومامی و عطر مشخصی است که در غذا ایجاد میکند.
آیا شیتاکه برای غذاهای چینی مناسب است؟
بله، شیتاکه یکی از قارچهای شناختهشده در آشپزی شرق آسیاست و در انواع غذاهای چینی، سوپها، نودل، خوراک سبزیجات و غذاهای ترکیبی استفاده میشود.
آیا قارچ شیتاکه فقط برای غذاهای آسیایی است؟
خیر. اگرچه شیتاکه یکی از مواد محبوب در آشپزی آسیایی است، اما میتوان از آن در سوپ، پاستا، خوراک سبزیجات، برنج و بسیاری از غذاهای دیگر نیز استفاده کرد.
برای مشاهده انواع و بستهبندیهای مختلف قارچ شیتاکه میتوانید محصولات این دسته را بررسی کنید.
